Anna Emilia von Anhalt Kothen-Pless

Ur. 20 maja 1770 roku w Pszczynie, zm. 1 lutego 1830 roku w Książu. Żona Jana Henryka VI Hochberga, filantropka. Wraz z tym małżeństwem Hochbergowie przejęli majątek wygasającej linii Anhalt-Köthen-Pless. Do dziś, wchodząc do zamku Książ, można dostrzec herb małżeński, w którym, co rzadkie w heraldyce, herb żony umieszczony jest po stronie męskiej. Ta anomalia podkreśla, jak wielkie znaczenie miał wówczas ród Anhaltów z Pszczyny.

Swoją dobrocią, skromnością i życzliwością zyskała przydomek „Dobrej Pani”. Mieszkańcy darzyli ją wielkim szacunkiem za serce i pomoc jakiej im udzielała przez całe swoje życie. Bardzo często, wbrew woli męża, wspierała po kryjomu chłopów i tkaczy, którzy niejednokrotnie buntowali się przeciwko wyzyskowi i biedzie. Annę Emilię upamiętniono nadając jej imię wieży, która stoi na skraju Parku Zdrojowego im. Henryka Wieniawskiego w Szczawnie-Zdroju.

Fryderyka Liebermann Cohensius

Urodzona 13 czerwca 1914 roku w Trzebini, zmarła 8 grudnia 2016 roku w Izraelu.

Z wykształcenia była germanistką, studiowała na Uniwersytecie Jagiellońskim, a w wieku 25 lat uzyskała tytuł doktora. W czasie wojny była więźniarką KL Gross-Rosen. Zaraz po wyzwoleniu przyjechała do Wałbrzycha. 12 czerwca 1945 roku została powołana na stanowisko kierownika Wydziału Oświaty i Kultury. Zakładała pierwsze instytucje kultury w naszym mieście, które w nieco zmienionej formie służą do dziś mieszkańcom.

Dzięki niej otwarto Bibliotekę Miejską, Konserwatorium Muzyczne, Teatr Lalek, Teatr Miejski jako scenę impresaryjną, szkoły, redakcje pism regionalnych, kina i świetlice. Współtworzyła środowisko literackie Wałbrzycha, założyła „Tygodnik Polski”, pierwsze polskie pismo drukowane na Dolnym Śląsku. Była także organizatorką wielu imprez kulturalnych. W 1947 roku wyjechała do Wrocławia, rok później wyemigrowała z mężem do Izraela. W kwietniu 1997 roku został jej nadany tytuł Honorowego Obywatela Miasta Wałbrzycha.

Irena Froch z domu Ważny

Urodzona 1 sierpnia 1931 roku, zmarła 29 lutego 2020 roku. Rodzina Ireny Froch przyjechała do Wałbrzycha w 1946 roku, podobnie jak kilkanaście tysięcy mieszkańców Borysławia, którzy przybyli tu jako jedni z pierwszych i stanowili ważną grupę społeczności naszego regionu.

Wieloletnia przewodnicząca Wałbrzyskiego Koła Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Drohobyckiej i Członek Zarządu Głównego SPZD we Wrocławiu. Przez całe życie była bardzo aktywną działaczką wspierającą wszelkie inicjatywy na rzecz łączności naszego miasta i regionu z Kresami i Kresowiakami, a także zacieśnieniu współpracy miast partnerskich Wałbrzycha i Borysławia.

Więź z dawną Ojczyzną wielu mieszkańców Wałbrzycha promowała wspierając w wałbrzyskich szkołach takie akcje jak „Mogiłę pradziada ocal od zapomnienia”, czy wymianę młodzieży pomiędzy Wałbrzychem i Borysławiem. Jej wiedza i doświadczenie w pracy społecznej były bardzo przydatne w działalności w organizacjach senioralnych w naszym mieście.

Dr inż. Eufrozyna Piątek

Urodzona w 1935 roku w Rudzie Śląskiej, zmarła 23 listopada 2018 roku w Zabrzu. Ukończyła Akademię Górniczo-Hutniczą w Krakowie. Doktorat uzyskała w Instytucie Historii, Architektury, Sztuki i Techniki Politechniki Wrocławskiej. Od 1958 roku związana z naszym miastem. Była nauczycielką i zastępcą dyrektora Technikum Górniczego w Wałbrzychu, następnie pracowała w Dolnośląskim Zjednoczeniu Przemysłu Węglowego.

Wraz z mężem są autorami kilkudziesięciu prac popularno-naukowych z zakresu geologii, historii techniki i historii regionu wałbrzyskiego. Była współinicjatorką utworzenia Muzeum Przemysłu i Techniki w Wałbrzychu, na bazie zlikwidowanej kopalni „Thorez”. Przekazała wałbrzyskiemu muzeum liczne eksponaty i dokumenty związane z historią regionu. W 2018 roku uhonorowano ją pośmiertnie tytułem Zasłużonej dla Miasta Wałbrzycha.

Baronowa Amalia Fryderyka Wilhelmina von Dyhrn-Czettritz-Neuhaus z domu baronowa von Rabenau

Urodzona 30 lipca 1790 r. we Wrocławiu, zmarła 14 czerwca 1866 r. w Herzogswaldau (Mirocin Górny). Była niemiecką arystokratką i filantropką, znaną ze swojej działalności charytatywnej. Po śmierci męża odziedziczyła ogromny majątek, szacowany na 10 milionów pruskich talarów, rezydencję w Hermsdorfie (Sobięcin) oraz wszystkie nieruchomości i budynki, w tym tzw. Czettritzhof (dwór Czettritz’ów), gdzie w latach 1853-1867 mieścił się miejski szpital.

Pod nadzorem i przy wsparciu finansowym baronowej powstało jeszcze kilka szpitali na Dolnym Śląsku. Przekazała także liczne darowizny na rzecz kościoła katolickiego oraz wspomagała różne akcje humanitarne. Po śmierci baronowej rezydencja rodowa – Dwór Dyhrnów na Sobięcinie – została przebudowana na sierociniec dla dzieci z rodzin górniczych (obecnie mieści się tam Liceum Ogólnokształcące Sióstr Niepokalanek).

Maria Bor-Myśliborska

Urodziła się 11 stycznia 1932 roku w Warszawie, zmarła 13 stycznia 2020 roku w Wałbrzychu.
Rzeźbiarka, która po studiach osiadła w Wałbrzychu, prowadząc bogate życie artystyczne. Tworzyła w kamieniu, ceramice, gipsie i metalu, często używając motywu dłoni. Autorka wielkich form plenerowych, rzeźb kameralnych, medali i statuetek. Pomysłodawczyni i inicjatorka plenerów rzeźbiarskich, w trakcie których powstawała Wałbrzyska Galeria Rzeźby Plenerowej z unikatową kolekcją rzeźb najwybitniejszych w latach 70. XX wieku polskich artystów rzeźbiarzy. Aktywnie brała udział w życiu kulturalnym Wałbrzycha. Towarzyszyła jej idea wspierania osób zdolnych – przygotowywała je do egzaminów na studia artystyczne. W 2008 roku uhonorowana tytułem „Zasłużona dla miasta Wałbrzycha”. Odeszła w 2020 roku, pozostawiając trwały ślad w sztuce Dolnego Śląska i Wałbrzycha.

Marta Gąsiorowska

Urodzona 20 listopada 1936 roku w Borysławiu, zmarła 12 czerwca 2001 roku w Wałbrzychu.

Absolwentka Uniwersytetu Wrocławskiego, kierunek filologia polska. Do 1982 roku nauczycielka w I LO w Wałbrzychu. Wychowawczyni wielu pokoleń uczniów, uwielbiana przez młodzież, ceniona przez grono pedagogiczne, założycielka szkolnego kabaretu „Łza”, nieugięta działaczka solidarności. W sierpniu 1980 roku wraz z całą szkołą oficjalnie poparła strajk wałbrzyskich górników. We wrześniu współtworzyła już w szkole struktury Solidarności. Broniła represjonowanych. Internowana do ośrodka w Gołdapi, skąd wyszła 23 lipca 1982 roku. Jednak pozostawała pod stałą obserwacją Służby Bezpieczeństwa, zarówno prywatnie, jak i zawodowo. W 1989 roku przywrócono ją do pracy w I LO, gdzie uczyła do emerytury.

23 września 2022 roku miała miejsce premiera spektaklu „Marta. Figura Serpentinata”, którego twórcy zaprosili widzów do świata Marty Gąsiorowskiej.

Barbara Mucha-Brodzińska

Urodziła się 26 czerwca 1931 roku w Pszczynie, zmarła 30 marca 2021 roku w Wałbrzychu.

Pracowała w Zakładowym Ośrodku Wzornictwa WZG „Kalkomania”. Tworzyła nowe wzory kalki ceramicznej i oryginalne projekty do dekoracji porcelany, zaprojektowała ich ponad 1000. Wykonywała piękne patery, a jej pasją było projektowanie figurek ceramicznych i malarstwo sztalugowe. Oprócz ceramiki tworzyła w dziedzinie grafiki użytkowej, architektury wnętrz, projektowania przemysłowego i tkaniny artystycznej. Z wyboru i temperamentu była jednak malarką, od początku drogi twórczej wierna pejzażowi. Bardzo konsekwentna w stosowaniu w swoich kompozycjach ekspresyjnej formy, żywej kolorystyki i wyrazistej faktury. Należała do Związku Polskich Artystów Plastyków, Polska Sztuka Użytkowa we Wrocławiu. W 1989 r. uzyskała uprawnienia rzeczoznawcy nadane przez Ministerstwo Kultury i Sztuki w zakresie malarstwa i sztuki użytkowej. Brała udział w wielu wystawach indywidualnych i zbiorowych.

Elżbieta Kwiatkowska-Wyrwisz

Urodzona 18 kwietnia 1950 roku w Wałbrzychu, zmarła 27 października 2022 roku w Wałbrzychu. Wałbrzyska opozycjonistka, bibliotekarz i popularyzatorka wiedzy regionalnej. Od 1971 roku, z niewielkimi przerwami pracowała w wałbrzyskiej Bibliotece pod Atlantami. Kierowała Pracownią Regionalną, która była pierwszą tego rodzaju komórką w bibliotece publicznej na terenie Polski. W działaniach „Solidarności” brała udział od września 1980 roku, zajmowała się kolportażem materiałów podziemnych, uczestniczyła w druku pisma „Antykolaborant”. Za swoją działalność była aresztowana oraz skazana na karę roku więzienia w zawieszeniu na 3 lata.

Swoją pasję i miłość do Wałbrzycha i regionu kontynuowała po przejściu na emeryturę tworząc i prowadząc Fundację Museion. To dzięki jej staraniom powstała Nowa Kronika Wałbrzyska. Odznaczona medalem Zawsze Solidarni (2005), Krzyżem Wolności i Solidarności (2015), Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości (2022).